Spis treści
Pogoda nie rozpieszczała. Ciemne chmury wisiały nad miastem i zapowiadały ulewę, jednak pod łowicką katedrą gromadziło się coraz więcej osób ubranych w tradycyjne ludowe stroje. Wokół nich, kręcili się ludzie ze smartfonami w rękach, próbując uwiecznić wszystko i wszystkich. Nie zważali, że wchodzą bezpardonowo w kadr każdemu, kto nie był wystarczająco szybki, aby zrobić zdjęcie. Z trudem przeciskałem się ze swoim aparatem, licząc, że uda mi się przywieźć chociaż kilka udanych fotografii. Sam nie wiem, jak zaczęła się ta rozmowa z trzema ubranymi w tradycyjne stroje kobietami, które przedstawiły się jako Łowiczanki z Krajny.

Łowiczanki z Krajny – spotkanie w Łowiczu
- – Wie pan, gdzie jest Krajna? – zapytała pierwsza
- – To koło Piły – dodała druga, widząc moją zakłopotaną minę
- – Ale nasza rodzina pochodzi stąd, spod Łowicza – dopowiedziała trzecia – W naszych sercach jesteśmy Łowiczankami
I tak pod katedrą w Łowiczu trzy siostry z domu Wiesiołek – Agnieszka, Joanna i Bogusia, w wielkim skrócie opowiedziały mi o rodzinie, która w 1945 r. wyemigrowała do Wielkopolski, ale nigdy nie wyrzekła się tradycji. Czułem, że muszę się dowiedzieć więcej, że chcę wysłuchać i zapisać całą historię.

W poszukiwaniu lepszej egzystencji
W styczniu 1945 roku skończyła się okupacja niemiecka w Łowiczu, a miesiąc później wojska sowieckie zdobyły i obróciły w gruzy, przekształconą w niemiecką twierdzę, Piłę. Gdy niedługo po tych wydarzeniach Franciszek Wiesiołek wysiadł z pociągu na dworcu w Pile zobaczył morze ruin. Widok ten musiał nim wstrząsnąć, w łowickiem, gdzie mieszkał, praktycznie nie było zniszczeń. Jednak nic nie było w stanie zmienić jego postanowienia osiedlenia się Ziemiach Odzyskanych. Swoje miejsce znalazł w niewielkiej miejscowości, która obecnie nosi nazwę Leżenica-Kolonia. Zostawił na miejscu 16 letniego syna, aby pilnował wybranego gospodarstwa, a sam wrócił do rodzinnych Serok. Sprzedał ziemię, zabrał cały dobytek i w maju 1945 r. wraz z żoną i dziećmi wyruszył, by osiedlić się w Wielkopolsce. Za jego przykładem poszło 10 innych rodzin z łowickiego – bliżsi i dalsi krewni oraz znajomi.

Odważna decyzja
Decyzja o wyjeździe była niezwykle odważna, ale też bardzo ryzykowna. W maju 1945 r., nikt nie miał pewności, co będzie dalej, przecież dopiero skończyły się działania wojenne, obawiano się, że Niemcy mogą tu wrócić. A Franciszek Wiesiołek był już niemłodym człowiekiem, liczył sobie dokładnie 50 lat, jego żona Marianna była od niego 8 lat młodsza.
Na miejscu otrzymali znacznie większe gospodarstwo, jednak w Leżenicy-Koloni wszystko wyglądało inaczej, niż w rodzinnych, łowickich stronach. Domy położone daleko od siebie, wszystkie budynki murowane, w pomieszczeniach gospodarskich znaleźli maszyny, których nie potrafili na początku uruchomić oraz gleba, która wymagała zupełnie innych metod uprawy, niż te, których nauczyli się u siebie.
Nie wszyscy dali radę, wielu wróciło pod Łowicz, jednak Wiesiołkowie wytrwali i jeszcze powiększyli gospodarstwo o dodatkowe hektary. Wraz z tymi, którzy zostali na miejscu, stworzyli w Leżenicy-Koloni wyjątkową wspólnotę.

Dziadek Franciszek i babcia Marianna
Co kierowało ludźmi, którzy w tak niepewnych czasach podjęli pionierskie decyzje? Skąd ta odwaga, determinacja, aby diametralnie zmienić życie i jeszcze pociągnąć za sobą innych? Pewnie nie dowiemy się nigdy, bo jak wspominają wnuczki Franciszka Wiesiołka:
- – Dziadek należał do tego pokolenia mężczyzn, które porozumiewało się wyłącznie w sprawach najważniejszych. Nie odzywał się, żeby opowiadać. Był powściągliwy, mało wylewny i raczej oschły. Dla niego ziemia była największą wartością.
Musiał być człowiekiem z charyzmą. Potrafił pociągnąć za sobą ludzi, którzy zdecydowali się jechać z nim w nieznane. Lubił udzielić się społecznie i angażował w życie wsi. Również jego trzej synowie odziedziczyli charakter po ojcu. Jednak jego żona była zupełnie inna.
- – Babcia do dziś pozostaje w pamięci całej rodziny jako osoba radosna, towarzyska, lubiąca ludzi. Śpiewała i tańcowała kiedy tylko mogła, wnosiła ciepłą atmosferę wszędzie tam, gdzie się pojawiła – opowiadają wnuczki
- – Czasami, kiedy my, wnuki, za bardzo wchodziliśmy jej na głowę, mówiła tylko: „Łoj, z dzieciokamy”… A na grzejnikach w swoim pokoju suszyła szare renety, które pozwalała nam podkradać – najlepsze słodycze z dzieciństwa. Zawsze też można było schować się przed rodzicami za jej dużym fotelem…

Łowicka tradycja
Babcia jeszcze w latach 50. XX w. chodziła do kościoła w stroju łowickim, dla niej było to naturalne, przecież to było jej odświętne ubranie. Całe życie też mówiła gwarą.
- – My, jako dzieci, często ją poprawiałyśmy, przekonane, że to my mówimy „poprawnie” – wspominają moje rozmówczynie

W domu było dużo łowickich pamiątek. W pokoju babci, na wysoko zaścielonym łóżku, zawsze siedziała lalka – mała Łowiczanka. Nie wolno było się nią bawić, służyła tylko do ozdoby. Z wielu ozdób przywiezionych z rodzinnych stron, do dnia dzisiejszego zachowało się niewiele. Najcenniejszą pamiątką jest pozioma wycinanka, nazywana kodrą, która może sobie liczyć nawet 100 lat!

Tematy związane z Łowiczem na blogu1. Zwiedzanie Łowicza – co ciekawego warto zobaczyć w samym mieście? Zajrzyj tutaj, jeśli planujesz spacer po Łowiczu 2. Wybierz się na ciekawe wycieczki w okolicach Łowicza – sprawdź, jakie interesujące miejsca można znaleźć w pobliżu miasta. 3. Folklor w województwie łódzkim – poznaj folklor regionu, a także łowickie tradycje, stroje i zwyczaje 4. Jedno z najciekawszych miejsc do wiosennej obserwacji ptaków znajduje się niedaleko Łowicza, w Złakowie Kościelnym |
Czy można odejść od tradycji?
W pewnym momencie wydawało się, że tradycja powoli, ale nieubłaganie zanika. Najpierw w niewyjaśnionych okolicznościach przepadł strój łowicki babci. Podobno ktoś z jakiegoś zespołu ludowego go pożyczył i nigdy nie oddał. Potem przyszły lata 80. i 90. XX w., kiedy wszystko, co związane ze wsią i jej tradycjami ludowymi jawiło się, jako niemodne, wstydliwe, a nawet zacofane, wręcz obciachowe. W tamtych czasach Polacy mieli się cywilizować, globalizować i gonić Europę, a nie oglądać się za siebie, czy kultywować dawne obyczaje

Śpiew, który łączy
Niegdyś, przed laty, zanim upowszechniło się radio i magnetofony, ludzie, przy rożnych okazjach, wspólnie śpiewali. Potem przestali, nastawili się na bierne słuchanie muzyki. Szkoda, ponieważ, według badań psychologów, wspólne śpiewanie niesłychanie wzmacnia więzi społeczne.
W moim rodzinnym domu śpiewało się jedynie kolędy podczas Wigilii. Jednak tradycja wspólnego śpiewania przetrwała w niektórych społecznościach, zazwyczaj na wsiach. Tak też było w rodzinie Wiesiołków.
- – Łowickie melodie nieustannie wybrzmiewały w naszym domu – opowiadają wnuczki Franciszka Wiesiołka – Śpiewali wszyscy. Pieśni i przyśpiewki towarzyszyły niemal każdemu rodzinnemu spotkaniu: imieninom, zmówinom, weselom i innym ważnym uroczystościom. Były czymś zupełnie naturalnym, tak jak wspólne rozmowy przy stole.
- – Nasz tata jeszcze w latach 70. i 80. wstawał bardzo wcześnie rano, żeby posłuchać audycji z muzyką ludową nadawanej w Polskim Radiu. Nie tylko słuchał tych pieśni, ale także nagrywał je na magnetofon szpulowy. Później całą rodziną odsłuchiwaliśmy te nagrania, uczyliśmy się melodii i wspólnie śpiewaliśmy
Przed laty też miałem magnetofon szpulowy, kupiony za pierwsze zarobione pieniądze. Pamiętam z jaką niecierpliwością czekało się na ulubioną radiową audycję, aby ją nagrać. Mój magnetofon szybko się popsuł, taśmy przepadły bezpowrotnie. Na szczęście w rodzinie Wiesiołków magnetofon przetrwał i nawet udało się go uruchomić oraz odsłuchać zapisanych na taśmie nagrań. Wróciły klimaty dzieciństwa.

Powrót do korzeni
Siostry śpiewały nie tylko w domu, ale też na dożynkach. Początkowo nosiły typowe dla Krajny stroje ludowe, do czasu aż jeden z uczestników dożynek nie zapytał:
- – Dlaczego nie występuje w strojach łowickich, przecież to wasza tradycja?
- – To pytanie nas uderzyło! – wspominają siostry – Właśnie, dlaczego nie jesteśmy w strojach łowickich? Był to moment, gdy obiecałyśmy sobie, że w kolejnym roku wystąpimy już w naszych rodzimych strojach!
Tylko skąd wziąć oryginalne stroje ludowe?

Poszukiwania na ziemi łowickiej
Oczywiście, można było zamówić uszycie stroju ludowego, jednak one chciały mieć taki „z duszą”, który powstał w czasach, gdy noszenie strojów ludowych było czymś powszechnym i oczywistym.
- – Zaczęłyśmy więc poszukiwania osób, które w swoich domach mają jeszcze takie pamiątki po babciach czy mamach – opowiadają siostry – Niemałą trudnością był fakt, że od Łowicza dzieli nas prawie 300 km!
Poszukiwania nie były ani szybkie, ani łatwe, jednak okazały się skuteczne. Pewnego dnia otrzymały wiadomość od pana Jacka z Mąkolic, który po śmierci swojej babci odnalazł w jej szafie odświętny strój.
- – Nawet teraz trudno mi opisać jak się poczułam, kiedy go pierwszy raz założyłam. Pasował idealnie, był ciężki, porządny, podszyty papierem, co dodatkowo usztywniało kolorowy wełniak. Paradny – jak powiedziałyby Księżanki. Zakochałam się w nim od pierwszego przymierzenia… – opowiada Bogusława i wyjaśnia, czym wyróżnia się strój z Mąkolic

„Kiecki z Mąkolic są krótsze, od tradycyjnych łowickich, gdyż ledwie zakrywają kolana. Fałdy na zapasce są płaskie; tło wyłożone na zewnątrz – a paski różnej szerokości znajdują się wewnątrz fałd. Na wszystkich częściach ubrania wyszyte są cieniowane, grube hafty, oczywiście z ukochanym przez Księżanki motywem róży. W Mąkolicach są one zawsze podwójne i odwrócone od siebie. A ponieważ w stroju łowickim róża nigdy nie jest sama, to i tu mamy dzwonki, lilie, stokrotki czy listki. Właśnie, między innymi po tych zdobieniach, wprawne artystki ludowe są w stanie na pierwszy rzut oka określić, z której parafii pochodzi dana kreacja i jak stare są wyszyte na niej hafty.”

- – W tym przepięknym stroju, który teraz nosimy, ślub w 1945 r. brała Feliksa, czyli babcia Jacka, a potem w 1966 r. jej córka Stanisława.
- – Dlaczego Jacek przekazał nam część swojej rodzinnej historii? – zastanawiają się przez chwilę siostry – Zapewne oddanie stroju w nasze ręce było jego wyrazem szacunku dla kobiet, które go wcześniej nosiły. Bo chciał zachować od zapomnienia część tradycji łowickiej, związanej z jego rodziną. Bo jak mówił: by cząstka Nas żyła w Was….
Jesienią 2022 roku na dożynkach rodzinnej gminy Szydłowo wystąpiły w łowickich strojach. Emocje były ogromne. Na dożynki przyjechały zabytkową, przystrojoną łowickimi motywami bryczką i …
- – Było głośno, wesoło, kolorowo i oczywiście – śpiewnie – opowiadają siostry – Towarzyszyła nam ogromna radość i poczucie, że możemy cieszyć się tradycją przodków. Nie dało nas się wtedy nie zauważyć!
„Nie da się nas nie zauważyć”, to jest jeden ze znaków rozpoznawczych Łowiczanek z Krajny, chociaż wtedy się tak jeszcze nie nazywały…

Łowiczanki z Krajny – powstanie zespołu
Do publicznych występów skutecznie zachęcił siostry proboszcz ich rodzinnej parafii w Róży Wielkiej.
- – Dostrzegł, że to, co robimy, jest autentyczne, że nie stylizujemy się folklorem, ale naprawdę nim żyjemy – wspominają siostry – Można powiedzieć, że bez tego impulsu, historia „Łowiczanek z Krajny” mogłaby nigdy się nie rozpocząć
Początkowa nazwa zespołu była dość banalna Zespół Ludowy Sołectwa Leżenica-Kolonia i siostry Wiesiołek szukały czegoś, co w pełni by oddawało ich podwójną tożsamość – krajeńską oraz łowicką. I znalazły. Po raz pierwszy, jako „Łowiczanki z Krajny” zaśpiewały w czerwcu 2025 roku.
Dziś, oprócz Agnieszki, Joanny i Bogusi z domu Wiesiołek, w zespole występuje także kuzynka Małgosia oraz panowie Kazimierz i Włodzimierz, jako jedyni nie będący członkami rodziny.
- – Staramy się śpiewać pieśni ludowe, a nie biesiadne – tłumaczą Łowiczanki z Krajny – Bo pieśni ludowe niosą w sobie mądrość wielu pokoleń. W prostych słowach opowiadają o życiu, miłości, pracy, przyrodzie i dawnych zwyczajach.

Łowiczanki z Krajny – gdzie można zobaczyć zespół?
Przede wszystkim na procesji Bożego Ciała w Łowiczu, w której idą z rodzinną parafią Świętego Ducha w Łowiczu.
- – Dla nas to niezwykła manifestacja wiary, miłości do Boga, Ojczyzny i przywiązania do tradycji – wyjaśniają siostry
Zazwyczaj nie opuszczają też dożynek rodzinnej gminy Szydłowo w Wielkopolsce. Aby zorientować się, gdzie aktualnie występują, warto śledzić ich profil na FB. A występują często, zdarzało się, że miały zaplanowane nawet dwa występy jednego dnia.

Mogą cię zainteresować inne tematy o niezwykłych miejscach i ludziach tworzących z pasją:1. Poznaj lokalne galerie i muzea w województwie łódzkim. Wiele z nich tworzą ludzie z pasją, którzy potrafią zaskoczyć swoimi pomysłami 2. Może interesują Cię lokalne imprezy plenerowe w Łódzkiem? Sprawdź, co ciekawego dzieje się w mniejszych miejscowościach regionu. 3. Podróż do Lasocina (Świętokrzyskie) i spotkanie z życzliwymi ludźmi 4. Zwykłe i niezwykłe wydarzenie – Lasocińskie wianki. Zobacz, jak lokalna tradycja może stać się okazją do wspólnego świętowania. |

Łowiczanki z Krajny. Pasja, która uskrzydla
Jak Łowiczanki z Krajny łączą występy z życiem rodzinnym i zawodowym?
- – Robimy to, ponieważ jest to nasza pasja i coś, co daje nam ogromną radość, a na to czas zawsze się znajdzie – z uśmiechem tłumaczą siostry
W ramach tej pasji powstają opowieści pod hasłem „Bez korzeni nie zakwitniesz” – zebrane historie przodków i miejsc, z których pochodzi rodzina Wiesiołków…
Pasje mają to do siebie, że przyciągają ludzi. Także mnie przyciągnęła niezwykła historia Łowiczanek z Krajny. Chciałem posłuchać tej opowieści, opisać ją i przekazać dalej. Pasje są wysoce zaraźliwe, porywają innych do działania. Może nie powinienem używać słowa zaraźliwe, tylko inspirujące?
Znasz ludzi i społeczności, które łączy pasja? Ludzi, którzy razem potrafią coś pięknego tworzyć? Koniecznie napisz o tym w komentarzu na blogu. Będę wdzięczny



Panie Dawidzie-Hegemonie. Bardzo dziękuję za zainteresowanie naszą historią i za to, że zechciał ją Pan opowiedzieć. To dla nas naprawdę ogromna radość, że historia Łowiczanek z Krajny, opowiedziana na szybko pod katedrą w Łowiczu, po jakimś czasie tak pięknie się rozwinęła i znalazła miejsce na Pana blogu. Bo właśnie od takich spotkań wszystko się zaczyna – od zwykłej rozmowy, ciekawości i ludzi, którzy z pasją robią coś, co naprawdę ma dla nich znaczenie. Mam nadzieję, że historia Łowiczanki z Krajny trafi do kolejnych osób i może przy okazji kogoś zachęci, żeby zajrzeć do swoich korzeni. Jeszcze raz dziękuję za spotkanie,… Czytaj więcej »
To jest tak ciekawa historia, że trzeba było ją opowiedzieć 🙂 Też mam nadzieję, że historia Łowiczanek z Krajny trafi do wielu osób i zachęci ich do do szukania swoich korzeni, do realizacji swoich pasji, a może do opowiedzenia o pasjach, które są gdzieś w Polsce realizowane?
Dziękujemy, Dawid, za tę opowieść o Łowiczankach z Krajny i historii naszej rodziny. To dla nas coś więcej niż tylko opis historii zespołu. To piękne docenienie tego, co robimy i przypomnienie, że za naszym śpiewem, strojami i działalnością kryje się historia ludzi, którzy po II wojnie światowej przybyli z maleńkiej podłowickiej wioski na tzw. Ziemie Odzyskane, i osiedlili się w Leżenicy-Kolonii (gmina Szydłowo, powiat pilski, województwo wielkopolskie). Przez lata tworzyli tutaj swoją małą, łowicką społeczność, zachowując tradycje, język, zwyczaje i pamięć o miejscu, z którego przybyli. Dziś, jako Łowiczanki z Krajny, staramy się tę pamięć przywracać i przekazywać dalej –… Czytaj więcej »
Dokładnie, właśnie z tego powodu warto było tę historię poznać, a potem opowiedzieć innym 🙂